«پيايِ بختياري»
سراسر گشتم و نَيْدُمْ به دنيا پياهي چي پيايِ بختياري
وفادارانِ اي عالَــمْ نــدارِنْ وفائي چي وفاي بختياري
خدا دونا كه هندو چين نداره صفائي چي صفاي بختياري
خدا كُوُرمْكُنا اَرْخامْ نَگُمْراست كـسي نَيْدُمْ به پاي بختياري
كسي اَرْني كُنه اي حرفِ باور حَوالِسْ وا خداي بختياري
ولي افسوس، نَيْدُمْ غير «داراب» يكي درد آشناي بختياري
راهنماي خواندن اشعار
از آنجا كه بايد حرمت معاني را در نظر داشت كه به منزله ي روح و بيان كننده احساس و عواطف است، نه شكل ظاهري لغترا كه خود بي جان و در حقيقت قالب است، ممكن است املاء و تركيب بعضي لغات دور از ذهن بنظر برسد، يا دو حرف بدون پيوستگي، كلمه اي را تشكيل دهندمانند اُسُ بمعني آنوقت، اُچُ بمعني آنجا، اَفْتَوْنَ به معني آفتاب را علي نَ بمعني علي را، كه صرفاً بخاطر رعايت اصالت واژه، و حرمت معان است.
براي اينكه اساتيد و محققين زبان و ادبيات فارسي بتوانند مقايسه اي بين واژه هاي گويشي بختياري و فُرس يا قديمي پهلوي ميانه داشته باشند، واژه هاي موجود در اشعار، با همانگويش محلي كه در طوايف بختياري بكار برده ميروند آورده شده است.
اغلب كلمات فارسيكه حرف آخرشان «ب» استدر واژه هاي بختياري با حرف «و» تلفظ ميشوند مانندشب=شَوْ خواب= خَوْ، آب = اَوْ ، آسياب = آسيو.
بيشتر كلمات فارسي كه حرف آخرشان به «م» يا «ن» ختم ميشوند و حرف ماقبل آخرشان «ا» است، الف حذف و به ضمه تبديل ميشوند. مانند: شام= شُمْ ، نام = نُمْ ، گام = گُمْ ، پيغام = پَيْغُم ، آسمان = آسمون، قرآن= قرون ، استخوان = استخُون.
در گويش بختياري حرف «را» وجود ندارد، در عبارت و جملات بجاي آن از «نَ»يا «نِ» استفاده ميشود، مثلاً علي را ديدم = علي نِ ديدم، كاسه را بردار = پالِه نِ وُردار ، همچنين فعل «است» در اغلب جملات گويشي بختياري با «نَ» يا «نِ» همراه با هاي غيرملفوظ تلفظ ميشود مانند: از تواست = زتُنه، از من است = زمنه ، كجاست = كُجِنه.
در پاورقي هر صفحه معني فارسي هر واژه با شماره هاي معين آمده است.
در بعضي اشعار به رويدادهاي تاريخي ، قوانين سنتي ايلي ، اسامي خاص و ضرب المثل اشاره شده است، شرح كامل آن در واژه نامه لغات، آورده شده است.
«بنام خدا»
بنام او خداوندي كه جون داد شعور و فهم و عقــل وآرمون داد
به يَهْ كَمْچِهْ گِل و يَهْ پِاله اَوْ كمال و قدرت نطـــــق و بيون داد
يَهْ شكلي راست كِردو وَنْدْ وارَوْ به اي شكل گِلي،دست ودُهون داد
ُنهاد او ، اسم اي مخلوق آدُم به اوحسن وجمال وهوش وزون داد
سِرِشْني تا كه اُونِ واگِلِ عشق غمي همسنگ كوه بيســـتون داد
دل اونِ به دانش كِرد روشن رووني پاك و روحي شادمون داد
خداوندي كه سي اولاد آدم مَه و اَفْتو ، زمين و آسمون داد
خداي مهــربوني كه به آدم ره پاك و صافي نِ نشـــون داد
نَيُفتِه كاروون تا مِنْ رَه ليش به سي هر قافله يَه سـاروون داد
در آخر سي تمام بند گونِسْ مُحمّـــد (ص) خاتم پيغمبرون داد
خدايي كه ميون حونه ي دل به پاكي و صـداقت آشـــيون داد
خدايي كه به هرجوندار،رِزْقِسْ يَهْ جُوري ، آشكارا ، يا نهـــون داد
خَوِ سنگينِ شونِ گلّه سي گرگ خدا واحكم خُسْ روزي رسون داد
خدايي كه زلطف خُسْ به«داراب» صفاي باطــن و طبــع روون داد
«علا زنگي»
زمستون بيد و تنهايي و غم بيد كَدِ ملّت زبار ظلم خـم بيد
سياهي بيد و تاريكي و شَوْ بيد عَلا زنگي سَرِتَخْتِسْ به خَوْبيد
به گُرده جاي شلّاق و كُرَوْ بيد به پا و دست، زنجيرو پِخَوْ بيد
يَ شاهي جُورِ ضحّاكِ ستمگر سُوارونِس همه بي دين و كافر
زظُلمِسْ مرغ آرادي قفس بيد عدالت خوار و بي فريادرَسْ بيد
ستم بيد و هَوي بيد و هوس بيد خُوِيّ و گَوْگَري بي ياروكس بيد
به زندونِس مسلمونون ايــرون وطن خواهون وشيرون ودليرون
به بَنْدِسْ صد پيايِ عاقل و خُوْ دلير و پيـرو دين و خداجـو
مِنِ اي ظلم و شَوْگار و سياهي يَهَـوْ نوري به فرمــون الهي
ز پُشتِ اَوْرِ تيره ســردِراوِرد به سي ايرون ويرون پردراوِرد
سپـاهِ نـورِ نِ او رهبري كِرد چوخورشيدجهون حقگستري كرد
زپا ي مسلمين زنجيروُرْ داشت به دل هاسُون گُلِ اميّدِنِ كاشت
هزاران شير زنجير كِرْدِنِ ديد دِرآوِرْدْ سُون و تيگاسُونِ بوسيد
كه ايساهريكي تُونْ صدپِياهينْ دليــر و پيـرو دين خدا هينْ
علا زنگي جُل وبَنْداسِ جَمْ كِردْ گُروسِسْت وزايرون،ريسِكَمْكِردْ
تَمُمْ آبيــد عمـر پــادشـاهي فساد و ننگ و نيرنگ و سياهي
سـپاه شَوْ ، اسيــر روز آبيد سياهي رَهْد و حق ، پيروز آييد
اُنُ كه زير بار ظلم بيــدِنْ به جوُنْ زندون و شلّاقِ خريدن
اُنُ كه بَوْ با واَيلْسون به عالَمْ َنكِرْدِنْ كَدْ به تعظيمِ كسي خَمْ
قسم خَوْردِنْ به پاكيّ پيمبر به هر دو دست عبّاسِ دلاور
قسم خَوْردِنْ به شيرِ پاكِ داسُونْ قسم خوردن به ارواحِ با واسُونْ
قسم خَوْردِنْ كه در فرمون رهبر بدِنْ مال و بِدِنْ جون و بِدِنْ سر
«عرض حال لُر به خداوند»
اي خدائي كه مِن حونه دل دين و آزادي و ايمون دادي
آفريــدي تـو همه دُنيــانَ به ولاتِتِ سر و سامون دادي
تا كه چار ميخْ بِمَهْنه دنــيا به زمين بَرْد و كُهِسْتون دادي
تا گُلِ سُهْرْ دِراهِه زِزمين اَفْتو و گرمي و بارون دادي
تاكه گُل خنده به بلبل بِزَنِ اي همه باغ و گُلِستون دادي
آدمِ خلق بكِرْدي وا گِلْ اُسُ بِسْ هَيْئتِ انسون دادي
به دو كَمْچِه گِل ويَ پالِه اَوْ سرودست ولَو ودندون دادي
خلق كردي هُنِه تاواگِلِ عشق بِسْ غمه وغصّهدوچندون دادي
بُردي اُونِ به مِنِ باغ بهشت بِسْ گل وغنچه و ريحون دادي
دَنْگِ اوّلكه به روزِسْ بردي توهُنِه نِشـونِ شيــطون دادي
تا نَمَهْنِه مِنِ بـاغ بهشــت بِسْ دو تا حُوشه وادوُنْ دادي
بعدگوليكه زشيطونِتْ خَوْردْ به هــو اولادِ فــراون دادي
مُنِ دادي بِسْ و آقيــطاسَ بَرْدي وزال و علي خون دادي
احمد و صحنعلي و مِرداسَ حيدر وبرفي و رحمون دادي
مُحْمَد و مهرعلي و شهوازَ آعلي باز و سليمون دادي
گل طلا، ماپري و شاهسلطون بي دل افروز و پريجون دادي
باقي گَوْيَلِ مو مِنْ شَهْرِنْ كه تو جاسونِ به تهرون دادي
همه مُونْ بندهومخلوق تُنيمْ تو به ايما همه مون جون دادي
اي خدايي كه دلم پيش تُنِه اَيْ كه بُمْ عِزّت و ايمون دادي
تا كه حرفِ دِلُمِ سيتْ بزنم خُتْ به مودُنْگ وسروزونْ دادي
خُتْ گُدي حرفِ خُتونِ بزنين اي حقِ خُتْ به مسلمون دادي
اَرْكه ايما همه نَسلِ يِ بويمْ اَرْبِمونْ هِستيِ يكسون دادي
سي چه پَ به گَوْيَلِشهريمون مِلك و ميراثِ فراوون دادي
مو خجالت اِكَشُمْ اَرْكه بگُم سَهْمِ اونونِ تو پنهون دادي
به هو هرچه كه دلِسخواست وبمو يَه دو تا بَرْدِ بيـاوون دادي
بــه هو صد لَواسِ زربَفْتْ به موكُردين ويَ كِهْوون دادي
تــا چيامون مِنِسْ واداريم خو چياهي بهدو تامون دادي
به هوگا صندُق و بانگِ ملي به مويَ حُورجُ يَ همبون دادي
به مويَ دالُــوِ ليــش و نُفْتين به هوي كَوْگِ غزلخون دادي
بههواَوْگرمكن واَوْسردكن ويخ به مــو سرمـاي زمستون دادي
كُرِمــو مـُرد زبســكه كُفنــي سي سلاطين هر درمون دادي
به مو چاتولي و ســـادادولي به هو كاخ وباغ وبستون دادي
به مويَ هيوِه ويَ چالـه سرد به هو برق و گاز ارزون دادي
رَهِ دِسپارت و بازفتَ به مــو به هو بـلوار وخيـــابون دادي
سي سوارس خُس واولادِسْ به هو طيّاره وبــالــون دادي
به مِنِِ هر دو هــزار تازيــما به يكي قاطـــر و پالون داد
خشــكبار مو بليطِ بازُفْتْ به هو هم بايُــمِ سامون داد
به مو نور مَه و ديدِ چاله به هوصدحونه چراغون دادي
لِرِ بازُفْتِ نُهادي سي مو به هو صدكاخْ به شمرون دادي
به هو يه دونگ زاصفاهونَ به مو هـم گَرِ قلاخُـون دادي
باهمه حال هزارون شكرت كه به ايما لَـوِ خنـدون دادي
يَ دلي پاك،پراز مهروصفا چي صفائي كه به مهمون دادي
ايكُنم شكر كه پيـروزينَ آخـرِسْ دستِ مسلمـون دادي
بدلِ امّتِ اسـلامي ُمـونُ سيل بنيان كن و طوفون دادي
تاكه ويرون بكُنِنكاخ ستم خشم چيسيلخروشون دادي
به ستم شاهيوطاغوت وستم اي خداوند تو پايون دادي
شكرتايگُمْكه به«داراب»خُمونْ غمِ دردِ مُنه آسون دادي
عرض حال مُنِه تاتَيْ تو بده دفتر شعر و قلمدون دادي
«اسم بلند»
ز ايل و مال جز اسمي نمنده پيا خُسْ مُرده و اِسْمِسْ بلنده
ندونم ماپري بيد يا كه خاتي ندونست كه چِنه روغن نَواتي
خداكي زَيْدِه گولِ حَمزلي نَ كه پوشي كاپشن وشلوارِلي نَ
خدا كي ماگُلِ زرَه بِدَرْ كِرد كه كَنْدْ مَيْنانِ وتُوريبهسركرد
ندونم كي به ريش ايل اِخَنْدِ ندونم كـي بُهونـامونِ كَنْدِ
نزن«داراب»دي حرفِ دُواره كه عارف خُسْ اِفَهْمِه وااَشاره
«روزگار بختياري»
بده دستت به دستم اي توچي خُومْ بريم وا يَكْ ديار بختياري
بريم ز حُونـه ي سرد زمســتون بيــاريم نوبهاري بختياري
به وينـيمْ كه زمين و اَفْتَو و مَه هِدِنْ نقش و نگار بختياري
صداي قَهْقَـهه شادي به يَشْـنيمْ ز كَوْگِ كوهسار بختياري
بياهيمْ هر دوتامون مال به َايْلاق بـه بازُفْـت و مُنارِ بختياري
به چينيم هر دوتامون دونـه دونـه به سي توشه كُنار بختياري
ز او گَهْپونِ ريش اِسْبيد به يَشْنيمْ گذشـت روزگار بختياري
بِگُنْ ، سي مُـونْ پِيايَلْ وانَمِ دل ز فتح قنـدهـار بختياري
ز رزم بــي اَمــونِ آعـليــداد زجنگ نُه هزاربختياري
ز جنگ شاه قاجار و اسد خُون ز عزم استوار بختياري
ز استبداد و زمَحْمَدْ علي شاه ز رزم آشكار بختياري
يَهَوْ آبيدْ استبدادِس و خُسْ اسيروخواروزارِبختياري
بِگُنْ سي مون زدَوْرونِ رضاخان ز داغ ريشه دار بختياري
ز خشم و كينه ي او وا عشاير ز رنج بي شمار بختياري
ز قهروكينه اي خواست او دِرارِ خدا دونا دمار بختياري
بِگُنْ در راه دين و حفظ قرآن خدا هَيْ بيد يار بختياري
بگن جون دادنِ درراهِ دين هِدْ هميشه افتخار بختياري
بگن «داراب» هم وا دفتر دل نشستَيْ مِنْ گُدارِ بختيار
«روح سرگردون»
كاش اي مُردم و نيوَيْدُمْ به شهر كاش نيكِردُمْ ز بَوْم و دامْ قهر
كاش اي مَنْدُمْ مِنِ ايلِ خمون تَيْ تَشُ اَوْلاد و فاميل خمون
كاش اي بيدم مو چ ميخ بُهون كاش ني بيدُمْ چه اَوْرِ آسمون
پيش خُمْ هَيْ فكراي كِردُمْ به شهر اُوچووابيل اي كُنِنْ حَلْوانِ بَهْرْ
مردمُونِسْ نون بهمهمون ايدِهِنْ پاي مهمونِ غَريوْجون ايدِهِنْ
رَهْدُمُ ديدم هزار تا چالِ مور سرشَه وسرزردوسراِسْبيدوبور
صد نفراي رِهْ هزار تا سُونْ اِيا دُهْـدَر و كُرْ دالُـوُ پيــرو پِيا
هيچ ني پُرْ سِنْ توزمال كي يَيْ آر پناهي، بامِدي يا راكي يَيْ
هيچ حال احوال وايَكْ ني كُنِنْ هيچ نَوْنُمْسي چه و اَيكْ چي نُنِنْ
اَرْمُنُمْ وايك دِيِــهْ قَهـرِنْ همه اَرْكه وايك قهرنينْ كَرِنْ همه
نه يكي تارف به آدم اي كُنه نه هُنه دعوت به سي شُمْ اي كُنه
هركه هرچي داره،ايْرهِ حُونه خُسْ ايرِهْ چي مرغ اي تَپِه مِنْ لُونهخُس
يادِ مال و ياد او گَوْيل بخير ياد كُهْ و پا زِنِ سَرْگَلْ بخير
ياد خُمبـاز و ملاحيدر بخير ياد آمرِداس و آصفدر بخير
اي نشِستِنْ دَوْرِيَكْ زير بُهوُنْ يـا سَرِدِرْ زيـرِ طاقِ آسمون
حرف اي زَيْدِنْ ز سالايِ نُها حرف دل،حرف صفا،حرف وفا
بويِ گل اي دادهرحرفي زِسُوْن بوي غيرت، بوي مهر و آرمون
بويِ يك دنيا خُوّي و گَوْگَري بوي مـردي و دلاورپــروري
سـرگذشـت اتـحاد ايـل هـا خيل و چو آبيـدِنِ فاميـل هـا
سر گذشت تك سوارانِ دلير قصه غم بـار حالـوزانِ پيــر
داستونهائي ز جنگ نه هزار كُشتِنِ جعفر قلي خان مِنْ مُنار
داستونهائي ز خشم روزگار وَيْدِنِ بارون و برف بيشمار
ياد آوِرْدِنْ ز گلهـاي بهـار باروَنْدِنْ پاكُهُ تَيْ چشمه سار
اي چوكس،اي حرفهانِ ني زَنِه دل به اي حرفايِ خوخوني وَنِه
مردمِ اي چو زدارا و فقيــر دُهْدَر و كُرْ، تاتِه و دالويِ پير
چاق و لاغر،سالم وكوروذليل هَيْايگَرْدِنْ صُحُوشُمْدينْدايِ پيل
اي وُلاتِ سر بسر پاكِ خُمونْ اي كُهُ بَرْد وگِلْ وخاك خُمون
اي صداي كَوْگهاي كوهسار اي صفاي چشمه سارونِ بهار
واتُنُمْ اي توْف توفِ چشمه سار پازِنِ آزادِ با زُفْت و مُنـار
اي دِلِ غم پرورِشادِسْ كُنينُ اي خرابِ،حونه آبادِسْ كُنين
تا كه جونُم زَيْدز قالـب بِدَرْ تا رسيد عمرم مِنِ اي شهر سر
روحِ سرگردونُمِ مهمون كُنينْ ايبه غربت رَهْدِنِ شادون كُنين
پاككنين خَرْساس ودلداريكنين اي ز زِنْدون جِسْتِنِ ياري كُنين
تا كه شادآبو به ديدارِ خُتون تا كه بازآبو ، خريـدار خُتون
تاكه چي«داراب» غم يارِسْ نَبُو روزگارِسْ جورشَوْ گارِسْ نَبو
«بهاريه»
ميــونِ سنگر سـرد زمستـون دو چشم سردِ سرماتا خِوْ آبيد
تمام لشگرِسْ وايَكْ اشاره اسيـر بــرق تيــر اَفْتـَوْ آبيـد
عروسِكُهْ زسروُرْ داشْتْ چادر بُهار آبيد و دنيـامـُونِ نَـوْ آبيد
زسر تا چادر اِسْبيدِ وِرْداشت دلِ عاشق به ديدارِسْ اَوْ آبيد
پيايَلْ پايْ نُهادِنْ سر به صحرا به عشق گُل تِياسونْبيخَوْآبيد
دو وارِه قَهْقَهِه كَوْگِ بهاري يكي واتوفْ توفِ بَرْفَوْ آبيد
بُـهونامـُونْ ز بـارون بـُهاري زِكُهْ سنگين ترو پُرچيرَوْ آبيد
چَويل وبَلْهُروريواس وهَركوُل صفا بخش هزارون اَوْرَوْ آبيد
دو واره ديمه و چلگرد واردل اسيـر خـشم تنـد سَيْـلَوْ آبـيد
چقاخورهم زاشك شوق كَلّار چه گَودِ گَنْدمُونْ پُر مَنْدَوْ آبيد
بـهار آبيـد و بقالّــون دنيــا روونه هريكي سي سُوَروْ آبيد
حساب دفتـر تـا واز كرِدِنْ جهون درپيش چشم لُرْشَوْ آبيد
«عَلَفْ»
مَلاقِهْ رَهْدوخَوْردِه وُرْ تَهِ ديگ ندارم قاطر و ميش و بز و بيگ
اَيَرْ مهمون به مالِ مو بِياهِهْ خدا دُونه كه تَيْ اوريمْ سياهِه
اُسُ و امُو زَموُنِهْ مهروون بيد كه صدتا برّه ي نرمُزْدِشُونْ بيد
اُسُ مردم بُم ايگُنْ آعلي خان كه زيرپايِ مو بيد اسبِ خِرْسانْ
اُسُ خَوْردِنْ قسم گَوْيَلْ بجونم كه اي وَنْدُمْ مو بِرْنَوْنِ به شُونم
خدا دونا كه اِسْمُمْ واعَلَفْ رَهْدْ علف تارهد،مالُمْ هم زكف رَهْدْ
اَيَرْ «داراب»هم اي شعرِ ني بست خدا دونا كسي يادِموني وَسْت
«شون گله»
دُوازده ساله كه، شُونِ علي باز مِنِ اي مالْ مهمونِ علي باز
دُوازده ساله كه تَيْ آخدا رحم به زير كار و فرمون علي باز
گَهي اَيْلاق و گاهي گرمسير هميشه زيـر بارونِ علي باز
خُوّي و گَوْگَري و مهرووني هِدِِنْ ز جوهرِ جونِ علي باز
نِمِدْوا تُـرْبِه و نـون و نـَوالِهْ هميشه هِدْ سرشُونِ علي باز
خدادونا نَخَوْردِه گوشت اَوْكي ز كار بد گريزونِ علي باز
ز اي اِشْكَمْ گَپونِ بي مروّت هزار تاسوُنْ بقربونِ علي باز
ندونمسي چهگاهي جورِ«داراب» دلِ پاكِسْ پريشونِ علي باز
«تاته شهواز»
تا تـِه شهوازْ پير اي مالِ عمر او بيشتر ز صد سالِ
بَرْيَلِ دَوْرِ مال زَفْتْ اي كُنِه ماشالا تِنْگ ورِنْگ وسرحالِ
چي جَوونُونِ عاشقِ امروز زير شالِسْ يَ جُفْتْ دَسْمالِ
دَرْزِ تيگِسْ زِكِرْ مَني شُحْمِ زير گوشِ چَپِسْ دو تا خالِ
ني كنِه هيـچ فكر دنيانَ خُوو خَندون و شادوخوشحال
واي كه هفت زيِنه زس مرده عاشــقِ گل نِسـايِ اِسـمالِ
دوشديدُمْكهخُس بهخُسْ ايگُدْ تَشْ گِريدِه چقدر تي كالِ
«پيايِ بختياري»
سراسر گشتم و نَيْدُمْ به دنيا پياهي چي پيايِ بختياري
وفادارانِ اي عالَــمْ نــدارِنْ وفائي چي وفاي بختياري
خدا دونا كه هندو چين نداره صفائي چي صفاي بختياري
خدا كُوُرمْكُنا اَرْخامْ نَگُمْراست كـسي نَيْدُمْ به پاي بختياري
كسي اَرْني كُنه اي حرفِ باور حَوالِسْ وا خداي بختياري
ولي افسوس، نَيْدُمْ غير «داراب» يكي درد آشناي بختياري
«نم نم باربارون»
سي جونِ تشنه مو هر دم بُوار بارون تا خوبه دل نشينه نم نم بُوار، بارون
تا گُل زهاي و هوي اَوْرِتْ يَهَوْنَتَرْسِهْ وامهروني خُتْ كم كم بُوار، بارون
وقتيكهگلّه هامونرَهْدْنِ رَسينْبه اَيْلاق تا اي تَري تواُوچوبيغم بُوار، بارون
وقتكه ريشه گُلمحكم نشست وُرْگِل سي پايداري او محكم بُوار، بارون
سي زَخْمِ وازِ خاك لَوْ تشنه ي وُلاتم وا اَوْرِ رحمتِ خُتْمرهم بُوار بارون
تاگل زعمركُوتاس هرصُحوِزي گِريوِه سيخَرْسِپاك تيهاسْ شَوْنم بُواربارون
«تي به رَهْ»
تا كَيْ بنشنُم سَرِ دِرْ رَهْنِه بِوينُمْ تا كَيْ به دَمِ مال به يادِتْ بنشينم
تا كَيْ مو زداغت بزنم وُرْ سروسينه تا كَيْ بنشينم بهكِلِ مال و به كينُمْ
وُرْگَرْدتو اي اَفْتَوِ اي مالْ كِه خَرسامْ كور كِردِ دوتا تيمَ وتر كردِ گِلينُمْ
وُرْگرد خدا دونه كه بي تو مو نِيَشْنُمْ روزم زشَوُمْ يادَمِ صُحْوُمْ زِ پَسينُم
وُرْ گَرد دواره به مال كه «داراب» اي طور نگه شعر ز وصف دلِ خينم
«يادِ گَوْ»
بازْ اي دل ميلِ صحرا اي كُنه آه سردِسْ يادِ گرما اي كُنِه
پا نــُهادِ مِنْ رِكـــاوِ آرزو باز يادِ گويل و دا، اي كُنه
عُقْدِسِ وايادِ ايل و مالِ خُسْ مِنْ ديار بي كسي وا، اي كنه
آخرس واردن من ايل و مال تَيْ همه،اي شهر رُسوا،اي كُنه
شهرِآهن، شهر ديـوار بلنــد كي دِلُمْ وا چينچي تا،اي كُنه
بهكه بدديده زاي حُرجينِ سُهْرْ وَيْدِنِ مِنْ شهرِ حاشا، اي كُنه
آرمونچي شعر«داراب»خُمون روزوشوهَيْ مِنْ دلم جا،اي كنه
«انتظار»
اي آرمُونْ، تو چند خوري خينِ اي دِلُمْ اي آهِ سرد سي چه دِيِ ني كُني وِلُمْ
وُلّا، خدا اِدُونِــه ، بـه ارواحِ مـُردِ يـَـلْ او اَوْرِ آسمونِ و موُ پالـه اي گِلُم
اي دلتوسيچه خيش اي زَني دِشت سينُمَ وُلّا مو دشتِ بي اَوْ و بارون و حاصلم
اي خَرسْ تا به كَيْ تورووني زهردوتيمْ اي انتظار سي چه نشستي مقابلم
اي ناله تا به كَيْ تو دُهُلْ كويِ سينمي كَيْ اي بُوِهْ بِري تو زاي كُهْنه منزلم
اي آشـنا درد مو «داراب» اي عزيز اَرْواتْ اِبُوْ بِيَوْ بنشين يَه دَمونْ كِلُم
«ليوه عشق»
هر كس كه نَبُوهِ ليوِه عشق از حال دِلُمْ خَوَرْ نَداره
عاقـل كه زعشـق نـامــراده سي دردِ مو دردِ سر نداره
هركس كه نَخَوْردِهِ تيرِ عِشقِسْ او تـرسـُوِ و جِيـَرْ نداره
دونم كه نصيحت همه ايل سي حال دلم اثر نداره
هر دل كه نَبُوهِ حُونه عشق او بَرْدِ و خير و شر نداره
تَشْ وَنْدِه مِنِ وُلاتِ جونم سيتَشْ دِيِ حُشْكوترنداره
دل سُهْدو جِيَرْبِرِشْتْ«داراب» اي رَهِ دِيِ رهگُذر نداره
«آسِيَو عشق»
اي بخت وُري ز خَوْ كه مردم اي تي پَ توسي چه خَوْنداري
اي پاكه ز پيشِسْ اي گُدَرْدي سي چه يَ قدم تورَوْ نداري
اي اسبِ اميـد و آرزوهـا سي چه تو تُرات ودَوْ نداري
اي عشق،تو كُهْ نِ ايكُنيآرد با اي كه تو آسيو ، نداري
سيلي تو و سيل آبرو بـر با اي كه تو برف و اَوْ نداري
ايتي پَ توسيچهجور«داراب» ني خَوْسي و روز و شَوْ نداري
«اسير»
دل ز دستِ زَمُونِه سير آبيد دردمند و بلا پذير آبيد
اسب اقبال مِنْ رَهِ مَنْدِنْ لاغر و ناتوون وپير آبيد
مِنْ تاريكْ حونه سينُمْ آرمـونِ دِلُمْ اسيـر آبيد
كُهِ پولاد بيدم و ديدم مِنِ دستِسْ دِلُمْ حَويرآبيد
آرزو پيش پاسْ اي ميرِه آرموني تَيْ هوسربهزيرآبيد
حُشْگْ آبيدآرزو به دلم باغ اي سينه چي كويرآبيد
دينَگُ شعرسيدلم«داراب» دي نَگُ، دي نَگُكهديرآبيد
«قند پَرْپينْ»
بيو بيو كه دلُمْ بي توسخت غمگين ِ زمين زخينِ دلم چي بهار، رَنْگينِ
بيو كه دي نَتَرُمْ بي توزنده اي بكنم جِيَرْ بِرِشْـتِه واي دل پيـاله خينِ
خَوَرْتوهيچ نداريكهحرفِ مردمِ مالْ نِشَسْتِنِسْ به دِلُمْ جُورِ خارِ پَرْزينِ
خَوَرْ تو هيچ نداري كلامِ شيرينت به سي سلامتي دل چه قند پَرْپينِ
بيو بيو كه به اميدِديدنت «داراب» نشسته هِدْ به گُداري كه مرغ آمينِ
«رفيق نيمه راه»
جُونُمْ به لَوُمْ رسيد و آخر نَيْدُمْ كه تودي زِ رَهْ بياهي
اَيْ خَرْسْ تو مَرْ اَوِ رووني ايجونكُجِه نيكهني دِراهي
اي هـر دو تِـيايِ انتــظارم تا كي رَهِ اُونِ هَيْ بپاهي
ايدلپَ توسيچه اي گِريوي اي بختِ موتابه كَيْ سياهي
«داراب»دلت به سُوسِسي مو تا كَيْ تو رفيقِ نيمه راهي
«آرزوي لر»
دِلُمْ ايخوا بُهُـونُمْ مال آبو كُرُمْ هم گَهْپ و خوش اقبال آبو
كُتِ شِرّ و كِهْوونْ كَدِ مُو يه روزي هـم قـَوا و شال آبو
دِلُمْ ايخوا بجا اي پيرِ دالو نَصـيوُمْ دُهْـدَري تي كـالْ آبو
موهم چي كَخُدونِ بختياري دماغُمْ چاق و اسبـم نالْ آبو
دلم ايخواكهدست هرستمگر ز مال و جون ما كوتـالْ آبو
نده تاكَخُدا هَيْ بَوْ مُنه دَوْ دِلُـم ايخـوا زَووِنـِسْ لالْ آبو
دلم ايخواكهوُرْ گرده زمونه تـن ظـالم خـوراك دالْ آبو
كُرِ اسمال آبو كَخُدامونْ يَه دَوْهم كَخُـدا ، اِسمـالْ آبو
«جِنْدْ به نُفْت»
دست به دِل مو مزن كه خينِه كارِسْ غمِ و غم آفرينه
بُرْدْ او به سرِ مو وايَهْ ديدن يَهْ كار ، كه كافرِتْ نَبينِه
هَيْ رَهْدوبه رَهْدِنِسْ زُمْ اِسْتَيْ هوش وسروپاوعقل و دينه
اي مردمِ ايل و مالْ تـا كَيْ هَيْ دام ز ديـنِ مـو بِكينِه
هَيْ كيك وچِرِسْ بيا بگوشم هَيْ سيمْ بزن بهمَزْگ وسينه
واخُس بُگُُه جِنْدْرَهْ به نُفْتِ اي كُرْ كه به مالْ ني نِشينِه
بــاور بِكُنبـنْ مــردمِ مـال نَوْنُمْ كه يو صُحْوِ يا پَسينه
دُونم كه ز شرمِ ريسْ اَفْتَوْ بي دُنْگْ اِرِهْ پشتِ كُهْ نشينه
«زِدِلِ»
به سرم هر چه اي رَسِه زِ دِلِ به خدا جون زدستِ دل كِسِلِ
آبرو رَهْدْ تَپِـسْتِ مِنْ حُوِنْس مِنْ پِيـايـَلْ زكار دل خجلِ
اسب عزم و اراده اُمْ تَيْ دل چي خرِلنگ و ليشْ پا به گِلِ
همه دُونِنْ كه گردِنُمْ تَيْ دل كَج و بـاريكتـر زتـالِ مـِلِ
مِنِ گوشي اِگُنْ به يَكْ مردم كارِ «داراب» بَخْتِ بَوْمْ وِلِ
«ليوه خَشْخار»
اُسُ مو بي كس و كار آبيمْ كه به عشق تو گرفتار آبيم
دامْ گُدْ ليوِه و بَوْمْ گُدْ يُه وِلِ تَيْ تَش وطافِه وگَوْخوارآبيم
بسكه شَوْگارْ اِكُنُم بَنْگ وبَوُو بخـدا بـانْدِه شَــوْگار آبيم
سي مو دوندالْ اِخونِنْ زَنْگَلْ تَيْ همه ليوِه خَشْخارْ آبيم
همه دل دارِن و عاشق ايبُونْ مردمون مَرْ مو گُنَهْ كارآبيم؟
«دردُمِ ز چِنِهْ»
هيچكس نَوْنِ كه دردُم زِچِنِهْ رنگِ پِرْنيـدِه زردُم ز چِنِه
هيچكس نَوْنِ مِنِ اي گرما آه پر حسرت و دردم ز چنه
هيچكس نَوْنِ كه واگُرز غَمُمْ زردِ كُهْ نِ كه مواَرْدُمْ ز چنه
هيچكس نَوْنِ كهچيليوهبهكُهْ روزوشو،هَيْكه اِگَرْدُمْ زچنه
هيچكس نَوْنِ به غيرا «داراب» اي همه غصهكهخَوْردُمْ زچنه
«بي سر و زون»
سي چي هَيْ ايمانِ حيرون ايكُني ليوِه دشت و بياوون ايكُني
سي چي وقتسكهسواراسب اِبُويْ مردم مــال پريــشون ايكُني
زيـرِ شَـوگـارِ سيـاهِ طُـرنـِهاتْ سي چي اَفْتَوْنِ توپنهون ايكني
سيچي روزعيد قربون پيش پاتْ ليلي و شيرينِ قربون ايكني
سي چي وايـهْ تالِ مّيِ طرنهات خسرو و فرهاد زندون ايكني
سي چي وقتيكه بهصحرا اي دِرايْ فصـل پــائيـزِ گلستـون ايكني
سي چي گُلْهـايِ بهـارينِه ز شَرْم ز دِراوَيْـدِنْ پشيـوون ايكني
ايقُـدَرْ خيـنِ مسـلمــون نــريــز سيچيهَيْ ياريبهشيطون ايكني
سيچي وقتيكهبه«داراب»اي رَسي اونِ لال و بي سر و زون ايكني
مر چنه جُرمِسْكهروزي صد كِرِتْ تا كه اي بينسْ بي جونْ ايكني
«ياد دلدار »
بازْ اي دل يادِ دلدار اي كُنِهْ باز يادِ پار و پيرار اي كُنِه
تا اِيـُفْتـِه يـادِ شَوْگارِ تِياسْ روزِ اي مانچهشَوْگار اي كنه
دستبهشَهْ اِسْبيدْ اي چُوني زِنِه هَيْ خُسِ نالونوبيمار اي كنه
سي تمامِ ايل و مال يارِ خُسْ چيتِرِكْتُلْ صُحْووشُمْكاراي كنه
ريگِنيوِرْدارِهايچو،پيشِ پاسْ اَرْ بِخوا وُرْدارِه هَيْجارْ اي كُنه
اَرْكِه دِلدارِسْ بخواهِ روز و شَو بـارِ دنيـانِ به او بار اي كنه
عشقِ و«داراب»زورِسْ اي رَسِهْ رستـمِ زالِ گـرفتــار اي كُنه
|